Các bài toán chứng minh ba điểm thẳng hàng

Giới thiệu Các bài toán chứng minh ba điểm thẳng hàng

Học toán online.vn gửi đến các em học sinh và bạn đọc Các bài toán chứng minh ba điểm thẳng hàng.

Tài liệu ôn thi vào 10 môn Toán và hướng dẫn giải các đề thi từ cơ bản đến vận dụng cao sẽ luôn được cập thường xuyên từ hoctoanonline.vn , các em học sinh và quý bạn đọc truy cập web để nhận những tài liệu Toán hay và mới nhất nhé.

Tài liệu Các bài toán chứng minh ba điểm thẳng hàng

Các em học sinh Đăng ký kênh youtube để học thêm về môn Toán nhé.

Text Các bài toán chứng minh ba điểm thẳng hàng
1 Chủ đề Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng 5 CÁC BÀI TOÁN CHỨNG MINH 3 ĐIỂM THẲNG HÀNG E. CÁC BÀI TOÁN CHỨNG MINH ĐỒNG QUY – THẲNG HÀNG MỤC LỤC 10 phương pháp chứng minh 3 điểm thẳng hàng ……………………………………………………… 2 Ví dụ minh họa ………………………………………………………………………………………………………….. 2 Dạng 1: chứng minh qua 3 điểm xác định một góc bẹt (tổng hai góc chung đỉnh bằng 180 độ) ……………………………………………………………………………………………………………. 2 Dạng 2: Sử dụng tính chất đường chéo của hình đặc biệt (vd: hình bình hành) …. 3 Dạng 3: Sử dụng tính chất về tâm và đường kính của đường tròn ……………………….. 3 Dạng 4: Tiên đề Ơ-Clit: Qua một điểm nằm ngoài một đường thẳng ta vẽ được một và chỉ một đường thẳng song song với đường thẳng đã cho………………………….. 4 Qua một điểm nằm ngoài một đường thẳng ta vẽ được một và chỉ một đường thẳng vuông góc với đường thẳng đã cho. …………………………………………………………….. 5 Một số bài tập. ………………………………………………………………………………………………………….. 10 Chủ đề vận dụng trong bài toán liên quan đến đường tròn. CÁC PHƯƠNG PHÁP THƯỜNG DÙNG. 1. Chứng minh qua 3 điểm xác định một góc bẹt (1800) 2. Chứng minh 3 điểm xác định được hai đường thẳng cùng vuông góc hay cùng song song với một đường thẳng thứ 3. (Tiên đề Ơclit) 3. Sử dụng tính chất đồng quy của các đường: trung tuyến, phân giác, đường cao trong tam giác. 4. Sử dụng tính chất đường chéo của các tứ giác đặc biệt: hình vuông, hình chữ nhật, hình thoi, hình bình hành, hình thang. Chúc các em học sinh học tập tốt! Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. 2 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng CHỨNG MINH CÁC ĐIỂM THẲNG HÀNG 10 phương pháp chứng minh 3 điểm thẳng hàng 1. Chứng minh điểm A thuộc đoạn thẳng BC 2. Chứng minh qua 3 điểm xác định một góc bẹt (1800) 3. Chứng minh hai góc ở vị trí đối đỉnh mà bằng nhau. 4. Chứng minh 3 điểm xác định được hai đường thẳng cùng vuông góc hay cùng song song với một đường thẳng thứ 3. (Tiên đề Ơclit) 5. Dùng tính chất đường trung trực: chứng minh 3 điểm đó cùng cách đều hai đầu đoạn thẳng. 6. Dùng tính chất tia phân giác: chứng minh 3 điểm đó cùng cách đều hai cạnh của một góc. 7. Sử dụng tính chất đồng quy của các đường: trung tuyến, phân giác, đường cao trong tam giác. 8. Sử dụng tính chất đường chéo của các tứ giác đặc biệt: hình vuông, hình chữ nhật, hình thoi, hình bình hành, hình thang. 9. Sử dụng tính chất tâm và đường kính của đường tròn. 10. Sử dụng tính chất hai đường tròn tiếp xúc nhau. Ví dụ minh họa Dạng 1: chứng minh qua 3 điểm xác định một góc bẹt (tổng hai góc chung đỉnh bằng 180 độ) Bài 1: Cho tam giác ABC có các góc B và C nhọn, đường cao AH . Dựng ra phía ngoài   tam giác ABC các tam giác vuông cân ABD , ACE ( BA = D CA = E 90o ). Gọi M là trung điểm F của DE . Chứng minh rằng H , A , M thẳng hàng. E Hướng dẫn giải M Dựng hình bình hành AEFD . ⇒ M là trung điểm của AF (t/c hình bình hành) và = EF DA = BA . D    Mặt khác EA = CA (gt); AEF = CAB (cùng bù với DAE ). A1 ⇒ ∆EFA = ∆ABC (c – g – c).   ( Hai góc tương ứng). A =C 1 3 2 1 = Mà  A1 + C 90o 1 Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. B 1 H C 3 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng 90o . ⇒ A1 +  A2 =  ⇒ A1 +  A2 +  A3 = 180o hay F = H 180o ⇒ M , A , H thẳng hàng. A Dạng 2: Sử dụng tính chất đường chéo của hình đặc biệt (vd: hình bình hành) Bài 2: Cho ∆ABC có trực tâm H nội tiếp ( O ) đường kính CM , gọi I là trung điểm của AB . Chứng minh rằng H , I , M thẳng hàng. A Hướng dẫn giải M MB ⊥ BC , AH ⊥ BC (suy từ giả thiết). I H O ⇒ MB //AH . C B Mà MA//BH (cùng vuông góc với AC ). ⇒ AMBH là hình bình hành. ⇒ AB cắt MH tại trung điểm I của AB và MH (t/c hình bình hành). Suy ra H , I , M thẳng hàng. Dạng 3: Sử dụng tính chất về tâm và đường kính của đường tròn 1. Tâm của đường tròn ngoại tiếp tam giác vuông là trung điểm của cạnh huyền 2. Đường kính của đường tròn thì đi qua tâm. Bài 3: Cho ( O ) đường kính AB . Điểm M chuyển động trên ( O ) , M ≠ A ; M ≠ B . Kẻ MH vuông góc với AB . Vẽ đường tròn ( O1 ) đường kính MH cắt đường thẳng MA và MB tại C và D . Chứng minh rằng: a) C , D , O1 thẳng hàng. b) ABCD nội tiếp. Hướng dẫn giải M a) Ta có : D  AMB = 90o (góc nội tiếp chắn nửa ( O ) ). = ⇒ CMD 90o . ⇒ CD là đường kính của ( O1 ) . Suy ra C , D , O1 thẳng hàng. b) MCHD là hình chữ nhật nội tiếp ( O1 ) . =   ). ⇒ MCD MH D ( 2 góc nội tiếp cùng chắn CD   ⇒ MCD + + D= B ACD = B ACD = 180o . Mà MC Vậy ABCD nội tiếp. Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. C A O 1 H O B 4 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng Dạng 4: Tiên đề Ơ-Clit: Qua một điểm nằm ngoài một đường thẳng ta vẽ được một và chỉ một đường thẳng song song với đường thẳng đã cho. • Nếu qua điểm M nằm ngoài đường thẳng a có 2 đường thẳng song song với a thì chúng trùng nhau. • Cho điểm M ở ngoài đường thẳng a. Đường thẳng đi qua M và song song với a là duy nhất. Bài 4: Cho hình chữ nhật ABCD có O là giao điểm 2 đường chéo. Điểm M trên đoạn OB , lấy E đối xứng với A qua M ; H là hình chiếu của điểm E trên BC , vẽ hình chữ nhật EHCF . Chứng minh M , H , F thẳng hàng. Hướng dẫn giải A B M Gọi I là giao điểm của HF và CE . ⇒ H , I , F thẳng hàng (*) (t/c hình chữ nhật). O Cần chứng minh: M , I , F thẳng hàng. MA = ME = 1 1 = OC = AC (t/c hình chữ nhật). AE (gt) và OA 2 2 E H I D ⇒ OM là đường trung bình của ∆ACE . =  ( 2 góc đồng vị). ⇒ OM //CE ⇒ ODC ICF C F  = OCD  và ICF  = IFC  (vì ∆OCD cân tại O , ∆ICF cân tại I , t/c hình chữ nhật). Mà ODC  =IFC  ⇒ IF //AC mà IM //AC (do IM là đường trung bình ∆ACE ). ⇒ OCD ⇒ M , I , F thẳng hàng (tiên đề Ơclít). Kết hợp với (*) ta có: M , H , F thẳng hàng. Bài 5: Cho ∆ABC nhọn, các đường cao AH , BD và CE . Gọi M , N , P , Q thứ tự là hình chiếu của H trên AB , BD , CE và AC . Chứng minh M , N , P , Q thẳng hàng. Hướng dẫn giải + Từ (gt) ⇒ MH //CE ; NH //AC ⇒ BM BH BN (định lý Talét). = = BE BC BD ⇒ MN //ED (1) (định ký Talét đảo). + Chứng minh tương tự ta có: PQ //ED ( 2 ) Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. 5 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng + Áp dụng hệ thức lượng trong tam giác vuông HAC và HAB ta có: = AH 2 AQ = . AC AM . AB ⇒ ⇒ AB AD AQ AB (vì ∆DAB ∽ ∆EAC (g.g)). = =mà AM AC AC AE AQ AM AQ AD ⇒ MQ //ED . (định lý =hay = AM AE AD AE A D Talét đảo) Q E Kết hợp với (1) , ( 2 ) ta có: P M , N , Q thẳng hàng và M , P , Q thẳng hàng (tiên đề Ơclít). M Do đó M , N , P , Q thẳng hàng. N C B H Qua một điểm nằm ngoài một đường thẳng ta vẽ được một và chỉ một đường thẳng vuông góc với đường thẳng đã cho. • Nếu qua điểm M nằm ngoài đường thẳng a có 2 đường thẳng vuông góc với a thì chúng trùng nhau. • Cho điểm M ở ngoài đường thẳng a. Đường thẳng đi qua M và vuông góc với a là duy nhất. Bài 6: Cho đường tròn (O; R) và một điểm A nằm ngoài đường tròn (O) sao cho OA = 2 R . Từ A vẽ tiếp tuyến AB của đường tròn (O) (B là tiếp điểm). 1) Chứng minh tam giác ABO vuông tại B và tính độ dài AB theo R 2) Từ B vẽ dây cung BC của (O) vuông góc với cạnh OA tại H. Chứng minh AC là tiếp tuyến của đường tròn (O). 3) Chứng minh tam giác ABC đều. 4) Từ H vẽ đường thẳng vuông góc với AB tại D. Đường tròn đường kính AC cắt cạnh DC tại E. Gọi F là trung điểm của cạnh OB. Chứng minh ba điểm A, E, F thẳng hàng. Hướng dẫn giải  = 900 (AB là tiếp tuyến của(O) tại B) 1) Ta có: ABO ⇒ ∆ABO vuông tại B ⇒ AB 2 + OB 2 = OA2 (Đ/L Pytago) ⇒ AB 2 = OA2 − OB 2 = ( 2 R ) − R 2 = 4 R 2 − R 2 = 3R 2 ⇒ AB = R 3 2 Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. 6 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng 2) Ta có ∆BOC cân tại O (OB = OC = R) B Mà OH là đường cao ( BC ⊥ OA tại H) I O  = 900 (AB là tiếp tuyến của(O) tại B) Mà ABO C ⇒ AC ⊥ OC ⇒ Mà C thuộc (O) ⇒ AC là tiếp tuyến của đường tròn (O) 3) Chứng minh ∆ABC cân tại A ( 1) Xét ∆ABO vuông tại 0, có OB R 1 = = OA 2 R 2  = 300 ⇒ BAO Ta có: AO là tia phân giác của góc BAC (T/c 2 tiếp tuyến cắt nhau) 0   ⇒ BAC = 2 BAO = 2.30 = 600 (2) Từ (1) và (2) suy ra ∆ABC đều 4) Gọi I là giao điểm của AF và HD Áp dụng hệ quả Talet để I là trung điểm HD Gọi K là trung điểm BD Chứng minh KI là đường trung bình của ∆BHD ⇒ KI // HB Mà HB ⊥ OA tại H (gt) ⇒ KI ⊥ AH Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. A M  = 900 ⇒ ACO  = Sin ABO E H Chứng minh ∆AOC = ∆AOB (c-g-c)  = ABO  ⇒ ACO D F ⇒ OH là đường phân giác của ∆BOC  = COA  ⇒ BOA K 7 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng Chứng minh I là trực tâm của ∆AHK ⇒ AI là đường cao của ∆AHK ⇒ AF ⊥ HK (3) Chứng minh HK là đường trung bình của ∆BDC ⇒ HK // CD (4) Từ (3) và (4) ⇒ AF ⊥ CD Ta có: ∆AEC nội tiếp đường tròn đường kính AC ⇒ ∆AEC vuông tại E ⇒ AE ⊥ CD Mà AF ⊥ CD Vậy Ba điểm A, E, F thẳng hàng Dạng 5: Sử dụng tính chất đồng quy của các đường: trung tuyến, phân giác, đường cao trong tam giác. Bài 7: Cho tam giác ABC vuông tại A, M là trung điểm của cạnh AC. Đường tròn đường kính MC cắt BC tại N. Đường thẳng BM cắt đường tròn đường kính MC tại D. 1) Chứng minh tứ giác BADC nội tiếp. Xác định tâm O của đường tròn đó. 2) Chứng minh DB là phân giác của góc ADN. 3) Chứng minh OM là tiếp tuyến của đường tròn đường kính MC. 4) BA và CD kéo dài cắt nhau tại P. Chứng minh ba điểm P, M, N thẳng hàng. Hướng dẫn giải   = BDC = 90o (gt) nên tứ giác BADC nội a) BAC tiếp đường tròn tâm O là trung điểm của BC.  ADB b)=  ( = BDN  ACB) (hai góc nội tiếp cùng chắn một cung trong các đường tròn ngoại tiếp tứ giác BADC, NMDC) nên DB là phân giác góc AND. c) OM ⊥ AC (OM là đường trung bình tamgiác ABC) nên suy ra MO là tiếp tuyến đường tròn đường kính MC. Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. 8 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng d) MN ⊥ BC (góc MNC nội tiếp nửa đường tròn đường kính MC) PM ⊥ BC (M là trực tâm tam giác PBC) Suy ra P, M, N thẳng hàng. Bài 8: Tuyển sinh 10 Hà Nam 15 – 16 Cho đường tròn (O) và điểm A nằm trên đường tròn. Gọi d là tiếp tuyến của (O) tại A. Trên d lấy điểm D (D không trùng với A), kẻ tiếp tuyến DB của (O) (B là điểm, B không trùng với A). a) Chứng minh rằng tứ giác AOBD nội tiếp. b) Trên tia đối của tia BA lấy điểm C. Kẻ DH vuông góc với OC (H thuộc OC). Gọi I là giao điểm của AB và OD. Chứng minh rằng OH.OC = OI. OD c) Gọi M là giao điểm của DH với cung nhỏ AB của (O). Chứng minh rằng CM là tiếp tuyến của (O) d) Gọi E là giao điểm của DH và CI. Gọi F là giao điểm thứ hai của đường tròn đường kính OD và đường tròn ngoại tiếp tam giác OIM. Chứng minh rằng O, E, F thẳng hàng. Hướng dẫn giải a) DA và DB là các tiếp tuyến của (O) nên   OBD = OAD = 90o  + OAD = 180o , mà Xét tứ giác AOBD có OBD hai góc này ở vị trí đối diện nên tứ giác AOBD nội tiếp b) Theo tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau ta có DA = DB và DO là tia phân giác của ABD Do đó tam giác ABD cân tại D có DO là đường phân giác nên đồng thời là đường trung trực….  OHD  OIC = 90o ; Xét ∆OIC và ∆OHD có =  chung nên DOC ∆OIC ” ∆OHD (g.g) OI OC = ⇒ OH .OC = OI .OD(1) OH OD Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. 9 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng c) Xét tam giác AOD vuông tại A có AI là đường cao nên OA2 = OH .OD (2) Mà OM = OA (là bán kính (O) ). (3) OM OC = OH OM  ; OM = OC nên ∆OHM ” ∆OMC (c.g.c). Xét ∆OHM và ∆OMC có chung MOC OH OM o   = OIC = 90 nên CM là tiếp tuyến của (O). => OMC Từ (1), (2) và (3) suy ra OM2 = OH. OC ⇒   = OIC = 90o nên tứ giác OIMC nội tiếp đường tròn đường kính OC. d) Do OMC Đường tròn ngoại tiếp tam giác CIM là đường tròn đường kính OC.  = 90o => OFC  = 90o. Như vậy OFC;OFD kề bù suy ra ba điểm C, F, D thẳng hàng. Mặt khác ta có OFD Xét tam giác OCD có ba đường cao CH, DI, OF mà có E là giao điểm CH, DI nên ba điểm O, E, F thẳng hàng. Bài 9: Tuyển sinh 10 Hải Dương 15 – 16 Cho nửa đường tròn (O) đường kính AB. Gọi C là điểm cố dịnh thuộc đoạn thẳng OB (C khác O và B). Dựng đường thẳng d vuông góc với AB tại điểm C, cắt nửa đường tròn (O) tại điểm M. Trên cung nhỏ MB lấy điểm N bất kỳ (N khác M và B), tia AN cắt đường thẳng d tại điểm F, tia BN cắt đường thẳng d tại điểm E. Đường thẳng AE cắt nửa đường tròn (O) tại điểm D (D khác A). a) Chứng minh AD. AE = AC.AB b) Chứng minh: Ba điểm B, F, D thẳng hàng và F là tâm đường tròn nội tiếp ∆ CDN c) Gọi I là tâm đường tròn ngoại tiếp ∆ AEF. Chứng minh rằng điểm I luôn nằm trên một đường thẳng cố định khi điểm N di chuyển trên cung nhỏ MB Hướng dẫn giải ADB=  ANB= 90° (góc nội tiếp chắn a) Có  nửa đường tròn)  ABD =  AEC ( cùng phụ góc BAE) => Tam giác ADB đồng dạng với tam giác ACE(g-g) AD AB = > = ⇒ AD ⋅ AE = AC. AB AC AE Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. 10 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng b) Có AN ⊥ EB, EC ⊥ AB , EC giao AN tại F nên F là trực tâm của tam giác AEB ⇒ BF ⊥ EA Mà BD ⊥ EA ⇒ B, D, F thẳng hàng  = DAF  + Tứ giác ADFC có hai góc đối bằng 90o nên là tứ giác nội tiếp, suy ra DCF = NBF Tương tự ta có: NCF =  = NCF  NBF (cùng phụ với góc AEB) => DCF Mà DAF Suy ra CF là phân giác của góc DCN Tương tự ta cũng có DF là phân giác của góc NDC Vậy F là tâm đường tròn nội tiếp tam giác DCN c) Gọi J là giao của (I) với đoạn AB. (   Có FAC = CEB = 90o −  ABE => ) => tam giác FAC đồng dạng với tam giác BEC(g-g) FC AC == > CF ⋅ CE = BCAC BC EC (   Vì AEFJ là tứ giác nội tiếp nên FJC = FEA = 180o −  AJF => ∆CFJ ” ∆ CAE (g-g) => ) CF CJ = ⇒ CF ⋅ CE = CA.CJ CA CE Suy ra BC. AC = CA.CJ ⇒ BC = CJ ⇒ C là trung điểm BJ (vì J ≠ B) Suy ra J là điểm cố định Có IA = IJ nên I luôn thuộc đường trung trực của AJ, là đường cố định. Một số bài tập. Bài 1: Cho tam giác ABC vuông tại A. Đường tròn (O) đường kính AB cắt đường tròn (O’) đường kính AC tại D, M là điểm chính giữa cung nhỏ DC, AM cắt đường tròn (O) tại N, cắt BC tại E. Chứng minh O, N, O’thẳng hàng. Hướng dẫn giải    = sdAD + sdCM ( góc có đỉnh ở bên trong Xét (O’) có: AEB đường tròn). A 2  sd AD  + sd MD   sdADM = = BAM ( góc tạo bởi tia tiếp tuyến 2 2 N O B D E O’ và dây cung) . M  = AEB  ⇒ tam giác ABE cân tại B nên BN vừa Suy ra BAM là đường cao vừa là trung tuyến ⇒ NA = NE và OA = OB, O’A = O’C ⇒ NO, NO’ là đường trung bình của tam giác ACE, ABE nên O’N // CE, NO // EB do đó O, N, O’ thẳng hàng. Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. C 11 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng Bài 2: Hai đường tròn ( O; R ) và ( O ‘; r ) tiếp xúc ngoài tại C ( R > r ) gọi AC và BC là hai đường kính đi qua C của đường tròn ( O ) và ( O ‘) . DE là dây cung của đường tròn ( O ) vuông góc với AB tại trung điểm M của AB. Tia DC cắt đường tròn ( O ‘) tại điểm thứ 2 là F a) Tứ giác ADBE là hình gì? Vì sao? b) Chứng minh ba điểm B, F, E thẳng hàng c) DB cắt đường tròn ( O ‘) tại điểm thứ hai là G. Chứng minh DF, EG và AB đồng quy d) Chứng minh MF là tiếp tuyến của ( O ‘) Hướng dẫn giải a) Tứ giác ADBE là hình thoi vì AM = MB; MD = ME và DE ⊥ AB  ADF = BFD = 900 ⇒ BF / / DA . Như vậy BE / / DA và b) Ta có BE / / DA . Nối BF ta có  BF / / DA mà qua B chỉ có duy nhất một đường thẳng song song với DA do đó 3 điểm B, F, E phải thẳng hàng c) Ta có CG vuông góc với DB, mặt khác EC vuông góc với DB. Nhưng qua C chỉ tồn tại duy nhất một đường vuông góc với DB nên E, C , G phải thẳng hàng và DF, EG, AB phải đồng quy tại điểm C, chính là trực tâm tam giác EDB   +O =F  và O +F =   mà MEF ‘ BF = 900 nên F d) Nhận thấy MEF 900 , suy ra ‘ BF = F 1 1 2 2 ’ = 900 . Vậy MF là tia tiếp tuyến của đường tròn tâm O’. MFO Bài 3: Cho nửa đường tròn đường kính AB trên đó có một điểm M. Trên đường kinh AB lấy một điểm C sao cho AC < CB . Trên nửa mặt phằng bờ AB có chứa điểm M, người ta kẻ các tia Ax, By vuông góc với AB; đường thẳng qua M vuông góc với MC cắt Ax Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. 12 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng tại P; đường thẳng qua C vuông góc với CP cắt By tại Q. Gọi D là giao điểm của CP và AM; E là giao điểm của CQ và BM a) Chứng minh rằng các tứ giác ACMP, CDME nội tiếp được b) Chứng minh rằng hai đường thẳng AB, DE song song c) Chứng minh rằng ba điểm P,M, Q thẳng hàng d) Ngoài điểm M ra, các đường tròn ngoại tiếp các tam giác DMP, EMQ còn điểm chung nào nữa không? Vì sao? Lời giải: A M  = 900 nên nội tiếp được a) Tứ giác ACMP có =  M  = = 900 nên nội tiếp được Tứ giác CDME có C  = MPC  , MDE  mà  = MCE b) Do các tứ giác ACMP và CDME nội tiếp được nên MAC  = MCE  ( vì cùng phụ với góc MCP  . Vậy AB song song với DE  ) nên MAC  = MDE MPC  ( vì cùng phụ   = MAC    nên MCQ  = MBQ  . Suy ra ABM ) và MAC = MDE = MCQ c) Do MBQ  = 900 . Vậy P, M, Q thẳng hàng tứ giác CMQB nội tiếp do đó CMQ d) Trên nửa mặt phẳng bờ MC không chứa điểm D , kẻ tia tiếp tuyến Mt của đường  mà MQC  nên  phụ với MPC AMt = MPD tròn ngoại tiếp tam giác DMP suy ra   = MQC  . Suy ra Mt tiếp xúc với đường tròn ngoại tiếp tam giác EMQ. Do đó hai BMt đường tròn ngoại tiếp các tam giác DMP và EMQ tiếp xúc nhau. Vậy có duy nhất một điểm M là điểm chung của hai đường tròn nói trên Nhận xét. Bạn có thể chứng minh được DE là tiếp tuyến chung của hai đường tròn ngoại tiếp các tam giác DMP, EMQ Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. 13 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng Bài 4: Cho đường tròn (O) đường kính AB=2R và một điểm C trên đường tròn (C không trùng với A và B. Trên nửa mặt phẳng bờ AB có chứa điểm C, kẻ tia Ax tiếp xúc với đường tròn (O). Gọi M là điểm chính giữa cung nhỏ AC; P là giao điểm của AC, BM. Tia BC cắt các tia AM, Ax lần lượt tại N và Q a) Chứng minh tam giác ABN cân b) Tứ giác APNQ là hình gì? Vì sao? c) Gọi K là điểm chính giữa của cung AB không chứa C. Hỏi có thể xảy ra ba điểm Q, M, K thẳng hàng không? Vì sao? d) Xác định vị trí của điểm C để đường tròn ngoại tiếp tam giác MNQ tiếp xúc với đường tròn (O). Hướng dẫn giải a) Tam giác ABN có đường cao BM đồng thời là đường phân giác nên tam giác ABN cân tại B. b) Vì P là trực tâm tam giác ABN nên NP ⊥ AB ⇒ NP // AQ, do đó APNQ là hình thang. c) Nếu Q , M , K thẳng hàng thì từ tính chất góc có đỉnh bên ngoài đường tròn, ta có QM là đường phân giác của góc AQB. Mặt khác , BM là phân giác của góc ABQ nên AM là phân giác của góc BAQ, vô lý. Vậy ba điểm Q , M , K không thẳng hàng. Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. 14 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng d) Tại điểm M, kẻ tiếp tuyến yMy’ với (O) sao cho My và MA cùng phía với đường thẳng MQ. Ta có đường tròn ngoại tiếp tam giác MNQ tiếp xúc với (O) khi và chỉ khi yMy’ tiếp xúc với đường tròn ngoại tiếp tam giác MNQ tại M. Điều đó tương đương  =NMy ' ⇔ NQM  =AMy  ⇔ NQM  =ABM  ⇔ NQM  =MBC  với NQM ⇔ MB = MQ ⇔ BC = NQ ( vì ∆MNC cân). 2 2 2 Mà AB= BC.BQ ⇔ AB= BC. ( BN + NQ ) ⇔ 4 R= BC. ( 2 R + BC ) ⇔ BC= R ( Vậy= BC R ) 5 −1 . ( ) 5 − 1 thì đường tròn ngoại tiếp ∆MNQ tiếp xúc với (O). Bài 5: Cho tam giác vuông ABC nội tiếp đường tròn tâm O đường kính AB. Trên tia đối của tia CA lấy điểm D sao cho CD = AC a) Chứng minh tam giác ABD cân b) Đường thẳng vuông góc với AC tại A cắt đường tròn (O) tại E. Trên tia đối của tia EA lấy điểm F sao cho EF= AE. Chứng minh ba điểm D, B, F thẳng hàng c) Chứng minh đường tròn ngoại tiếp tam giác ADF tiếp xúc với đường tròn (O) Hướng dẫn giải a) Xét ∆ABD có BC ⊥ DA , CA = CD nên BC vừa là đường cao vừa là đường trung tuyến, do đó ∆ABD cân tại B.  = 90 0 nên CE là đường kính của đường tròn b) CAE (O) ⇒ C, O, E thẳng hàng. Ta có CO là đường trung bình của tam giác ABD ⇒ CO//DB ⇒ CE// BD. Tương tự, OE là đường trung bình của ∆ABF ⇒ OE//BF ⇒ CE//BF. Suy ra B, D, F thẳng hàng ( theo tiên đề Owclit). có OC c) Theo tính chất đường trung bình của ∆ABD; ∆ABF ta= OC =OE ⇒ BD = BF = AB Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. 1 1 = DB; OE BF mà 2 2 15 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng ⇒ B là tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác ADF ⇒ BA là bán kính. Mà OB = AB – OA nên đường tròn ngoại tiếp tam giác ADF tiếp xúc với đường tròn (O) tại A. Bài 6: Cho tam giác ABC vuông tại C và BC < CA. Gọi I là điểm trên AB và IB < IA. Kẻ đường thẳng d đi qua I và vuông góc với AB. Gọi giao điểm của d với AC, BC lần lượt là F và E. Gọi M là điểm đối xứng với B qua I. a) Chứng minh rằng tam giác IME đồng dạng với tam giác IFA và IE. IF = IA. IB b) Đường tròn ngoại tiếp tam giác CEF cắt AE tại N. Chứng minh rằng F, N, B thẳng hàng.  = 900 . Chứng minh rằng đường tròn ngoại c) Cho AB cố định, C thay đổi sao cho BCA tiếp tam giác AEF luôn đi qua hai điểm cố định và tâm đường tròn này nằm trên đường thẳng cố định Hướng dẫn giải a) Ta có IE là đường trung trực của BM =  ⇒ ∆EBM cân tại M ⇒ B M 1 1    Mà B1 = F1 ( cùng phụ với A1 ) ⇒ ∆IME ” ∆IFA ( g .g ) IM IE = ⇒ IE.IF =IA.IM IF IA ⇒ IE.IF = IA.IB   =900 b) Ta có ECF =900 ⇒ ENF ⇒ Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. 16 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng Xét ∆BAE có EI, AC là các đường cao cắt nhau tại F nên BF ⊥ EA mà FN ⊥ EA ⇒ B, F , N thẳng hàng = Ta có E A1 suy ra tứ giác AMFE nội tiếp 1 Từ đó suy ra đường tròn ngoại tiếp tam giác AEF luôn qua hai điểm A, M cố định. Vậy tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác AEF luôn nằm trên đường trung trực của AM cố định Bài 7: Cho tam giác ABC nhọn nội tiếp đường tròn (O; R) . Các đường cao BD và CE của tam giác ABC cắt nhau tại H . Vẽ đường kính AF của đường tròn (O ) . a) b) c) d) Chứng minh BH / / FC Chứng minh tứ giác BHCF là hình bình hành Vẽ OM ⊥ BC tại M . Chứng minh H , M , F thẳng hàng Gọi G là trọng tâm của tam giác ABC . Chứng minh rằng S AHG = 2S AGO . Hướng dẫn giải a) ACF nội tiếp đường tròn đường kính AF . ACF vuông tại C A Ta có: BH ⊥ AC , FC ⊥ AC D ⇒ BH / / FC b) BH / / FC (câu a) Chứng minh tương tự câu a) Có: CH / / FB Tứ giác BHCF có BH / / FC E B H G O C M Và CH / / FB nên là hình bình hành. F c) OM  BC (gt)  M là trung điểm của BC (Định lý đường tròn vuông góc dây cung) Tứ giác BHCF là hình bình hành, M là trung điểm của BC nên là M trung điểm của HF . ⇒ H , M , F thẳng hàng. d) Tứ giác ABC có AM là đường trung tuyến, G là trọng tâm (gt) Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. 17 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng  G thuộc đoạn thẳng AM , AG  2 AM . 3 Tam giác AHF có AM là đường trung tuyến, G thuộc đoạn thẳng AM , AG = 2 AM 3  G là trọng tâm của tam giác AHF và HO là đường trung tuyến của tam giác AHF .  HO đi qua G , HG = 2GO . Hai tam giác AHG, AGO có chung đường cao vẽ từ A đến HG, HG = 2GO . Do đó S AHG = 2S AGO . Bài 8: Cho tam giác ABC có ba góc nhọn nội tiếp trong đường tròn (O; R) . Đường cao AH của tam giác ABC cắt đường tròn (O ) tại D (khác A ). Từ D vẽ đường thẳng song song với BC cắt đường tròn (O ) tại điểm E (khác D ). a) Chứng minh rằng A,O, E là thẳng hàng. b) Chứng minh rằng tư giác BCED là hình thang cân. c) Tính AB 2  BD 2  CD 2  AC 2 theo R . Hướng dẫn giải a) BC / / DE (gt), AD ⊥ BC (gt) A ⇒ AD ⊥ DE  ADE = 900  AE là đường kính của đường tròn (O )  A,O, E thẳng hàng. O B b) Vẽ OM ⊥ BC ( M ∈ BC ) OM cắt DE tại N DE / / BC (gt) có ON ⊥ DE , tứ giác BCDE là hình thang OM ⊥ BC ⇒ M là trung điểm BC ON ⊥ DE ⇒ N là trung điểm DE MN là trục đối xứng của hình thang cân c) BE  CD ( BCED là hình thang cân) Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. A' D C M N E 18 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng AE   900 là đường kính nên ABE ABE vuông tại E , theo định lí Py-ta-go có: AB 2 + BE 2 = OE 2 AB 2 + CD 2 = (2 R) 2 AB 2 + CD 2 = 4R2 Chứng minh tương tự có: AC 2  BD 2  4R2 Ta có: AB 2 + BD 2 + CD 2 + AC 2 = 8R 2 Bài 9: Cho hai đường tròn (O ) và (O ) cắt nhau tại A và B . Vẽ các đường kính AC và AD a) Chứng minh rằng B,C , D thẳng hàng b) Đường thẳng d di động qua A cắt (O ),(O ) lần lượt tại E , F ( E , F khác A , A nằm giữa E , F ) 1) Chứng minh rằng BEF ∽ ACD 2) Xác định vị trí d để chu vi tam giác BEF lớn nhất, diện tích tam giác BEF lớn nhất. Hướng dẫn giải a)   900 ABC (góc nội tiếp chắn nửa đường tròn)  AB  BC E Tương tự có AB  BD b) 1) Xét BEF và ACD có: O' O Suy ra B,C , D thẳng hàng. C B   ACD  BEF (hai góc nội tiếp cùng chắn cung AB của đường tròn (O ) )   ACD  BEF (hai góc nội tiếp cùng chắn cung AB của đường tròn (O ) ) Do đó BEF ” ACD 2) * BEF ” ACD ( kí hiệu CV = chu vi)  d F A CV (BEF ) BE CV (ACD ) CV (ACD )  không đổi  CV (BEF )  .BE , CV (ACD ) AC AC AC Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. D 19 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng Do đó: CV (BEF ) lớn nhất  BE lớn nhất  BE là đường kính của đường tròn (O )   900  d  AB tại  BAE A Vậy khi d vuông góc với AB tại A thì chu vi tam giác BEF lớn nhất. * BEF ” ACD   S BEF  S ACD AC 2 .BE 2 , S BEF lớn nhất S BEF S ACD S ACD AC 2 2  BE      AC  không đổi  BE 2 lớn nhất  BE lớn nhất  BE là đường kính của đường tròn (O )   900  d  AB tại  BAE A Vậy khi d vuông góc với AB tại A thì diện tích tam giác BEF lớn nhất. Bài 10: Trên cạnh CD của hình vuông ABCD , lấy một điểm M , vẽ đường tròn tâm O đường kính AM . Gọi E là giao điểm của đường tròn tâm (O ) đường kính CD . Hai đường tròn cắt nhau tại điểm thứ hai N . Tia DN cắt BC tại P . Chứng minh rằng: a) Ba điểm E , N ,C thẳng hàng b) CA ⊥ MP Hướng dẫn giải a) Ta có D là giao điểm thứ nhất của (O ) và (O ) E A B Dễ thấy AEMD là hình chữ nhật và ED là đường kính của (O )   900 (góc nội tiếp chắn nửa cung đường tròn) Nên END O Mặt khác CD là đường kính của (O )   900 (góc nội tiếp chắn nửa đường tròn) nên DNC   DNC   1800 hay ba điểm E , N ,C thẳng hàng.  END Ta có AEMD là hình chữ nhật Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. D N O' M P C 20 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng  AECM là hình chữ nhật   CM   EB E A (1) B Xét CBE và CDP có BCE  CDP (hai góc cùng phụ với góc DPC ) O N CB  DC ; B  C  900 (gt) Do đó: CBE  DCP (g.c.g)  EB  CP O' D (2) M P C Từ (1) và (2)  CM  CP hay PCM cân có CA là đường phân giác  CA cũng đồng thời là đường cao. Vậy CA  MP . Bài 11: Cho đường tròn (O ) , M là điểm ở ngoài (O ) , hai tiếp tuyến MA và MB ( A , B là hai tiếp tuyến), C là một điểm trên đường tròn tâm M bán kính MA và nằm trong đường tròn (O ) . Các tia AC và BC cắt đường tròn (O ) lần lượt tại E và D . Chứng minh ba điểm D,O, E thẳng hàng. Hướng dẫn giải   1 AOD  Trong đường tròn (O ) ta có: ABD 2 Mặt khác trong đường tròn (M ) có:   1 AMC  (góc nội tiếp bằng nửa góc ở tâm cùng chắn một cung). ABC 2   AOD   AMC A (1)   BOE  Tương tự ta có: BMC (2) Do MA và MB là tiếp tuyến của (O ) nên:   MAO = MBO = 900   MBO   1800 Hay MAO Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. D cO M B E 21 Chủ đề 5: Chứng minh 3 điểm thẳng hàng   1800   AOB  AMB   BMC   AOB   1800 (3) Hay AMC Từ (1), (2) và (3) ta có: AOD  BOE  AOB  1800 Vậy ba điểm D,O, E thẳng hàng. Bài 12: Gọi M là một điểm bất kỳ trên đường tròn ngoại tiếp ABC ; P,Q, R lần lượt là hình chiếu của M trên các đường thẳng BC , CA và . Chứng minh rằng: a) Các điểm M , B, P, R cùng thuộc một đường tròn. b) Các điểm R, P,Q thẳng hàng. Hướng dẫn giải   BPM   900  900  1800 a) BRM  Tứ giác RBPM nội tiếp.  Các điểm M , P, B,C cùng thuộc một đường tròn b) Chứng minh tương tự a) có tứ giác MPQC nội tiếp A   MCQ   1800  MPQ Q   RPM  (tứ giác RBPM nôi tiếp) Mà RBM   MCQ  (tứ giác Và RBM ABMC nội tiếp)   MCQ  Do đó: RPM B R   MPQ   MCQ   MPQ   1800  R, P,Q thẳng hàng. Ta có: RPM P M Tổng hợp bởi Toán Họa – 0986 915 960 Nguồn bài tập: Các sách tham khảo, các đề thi. Toán Họa: 0986 915 960 – Tổng hợp. C
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

Bài viết tương tự

Scroll to Top