Bài giảng khái niệm số phức

Giới thiệu Bài giảng khái niệm số phức

Học toán online.vn gửi đến các em học sinh và bạn đọc Bài giảng khái niệm số phức CHƯƠNG SỐ PHỨC.

Bài giảng khái niệm số phức

Tài liệu môn Toán 12 và hướng dẫn giải chi tiết các đề thi từ cơ bản đến vận dụng cao sẽ luôn được cập thường xuyên từ hoctoanonline.vn , các em học sinh và quý bạn đọc truy cập web để nhận những tài liệu Toán hay và mới nhất.

Tài liệu Bài giảng khái niệm số phức

Các em học sinh và bạn đọc tìm kiếm thêm tài liệu Nguyên hàm, tích phân và ứng dụng tại đây nhé.

Text Bài giảng khái niệm số phức
CHUYÊN ĐỀ 4 SỐ PHỨC BÀI 1. KHÁI NIỆM SỐ PHỨC Mục tiêu  Kiến thức + Nắm vững khái niệm số phức, số phức liên hợp, hai số phức bằng nhau. + Trình bày được công thức tính môđun số phức. + Mô tả được biểu diễn hình học của một số phức.  Kĩ năng + Biết tìm phần thực, phần ảo của một số phức. + Biết tìm số phức liên hợp của số phức z  a  bi . + Tính được môđun của một số phức. + Biết biểu diễn hình học của một số phức. + Cho điểm M  a; b  là điểm biểu diễn của số phức z  a  bi , biết tìm phần thực, phần ảo; biết tính môđun của z . + Biết tìm điều kiện để hai số phức bằng nhau. + Biết cách tìm tập hợp điểm biểu diễn cho số phức z thỏa mãn tính chất nào đó. TOANMATH.com Trang 1 I. LÍ THUYẾT TRỌNG TÂM 1. Số phức Ví dụ: Định nghĩa 2 +) z  5  i   ; 7 Cho số phức z có dạng: z  a  bi với a, b   , trong đó a gọi là phần thực của z , b gọi là phần ảo của z , i gọi là đơn vị ảo thỏa +) z   2   i   ; mãn i 2  1 . Đặc biệt: Tập hợp các số phức, kí hiệu là  . 4  +) z  i, w  cos i, u  i ,… là 3 12 các số thuần ảo. Số phức z là số thực nếu b  0 . Số phức z là số thuần ảo nếu a  0 . Số phức z  0  0i  0 vừa là số thực, vừa là số ảo (còn gọi là số thuần ảo). Số phức liên hợp Số phức liên hợp của số phức z , kí hiệu z , là z  a  bi . Ví dụ 2 +) Số phức z  5  i có số phức 7 2 liên hợp là z  5  i ; 7 4 +) Số phức z  i có số phức liên 3 4 hợp là z   i . 3 Nhận xét: Mỗi số thực có số phức liên hợp là chính nó. Môđun của số phức Môđun của số phức z , kí hiệu là z  a 2  b 2 . Ví dụ: 2 Số phức z  5  i có môđun 7 2 1229  2 z  52      7  7 2. Hai số phức bằng nhau Ví dụ: Định nghĩa Hai số phức z1  a1  b1i và z2  a2  b2i được gọi là bằng nhau khi a  a2 và chỉ khi  1 . b1  b2 3. Biểu diễn hình học của số phức Số phức z  a  bi bằng 0 khi và chỉ a  0 khi  b  0 hay z  0 . Nhận xét: Trên mặt phẳng tọa độ Oxy , mỗi số phức z  a  bi; a, b   được +) OM  z ; biểu diễn bởi điểm M ( a; b) . Ngược lại, mỗi điểm M ( a; b) biểu TOANMATH.com +) Nếu z1 , z2 có các điểm biểu diễn Trang 2 diễn duy nhất một số phức là z  a  bi . lần lượt là M1 , M 2 thì M 1M 2  z1  z2 . TOANMATH.com Trang 3 SƠ ĐỒ HỆ THỐNG HÓA a là phần thực của số phức z b là phần ảo của số phức z Số phức liên hợp của z z  a  bi Đại số (  là tập hợp z  a 2  b2 số phức) Số phức SỐ PHỨC liên hợp z  a  bi  a , b  ; i 2 Môđun số phức  1 Độ dài đoạn OM là môđun M  là điểm biểu diễn của số phức z số phức z Hình học M là điểm biểu diễn của số phức z TOANMATH.com Trang 4 II. CÁC DẠNG BÀI TẬP Dạng 1: Xác định các yếu tố liên quan đến khái niệm số phức Bài toán 1. Tìm phần thực, phần ảo của số phức Phương pháp giải Sử dụng định nghĩa: Số phức z  a  bi với Ví dụ: Số phức z  3  7i có phần thực là 3, phần ảo a, b   có a là phần thực, b là phần ảo. của z là 7 Chú ý: Tránh nhầm lẫn phần ảo của z là 7i . Ví dụ mẫu Ví dụ 1: Phần ảo của số phức z  7  6i bằng A. 6 . B. 6i . C. 6 . D. 6i . Hướng dẫn giải Phần ảo của số phức z là 6. Chọn C. Ví dụ 2: Số phức có phần thực bằng 1 và phần ảo bằng 3 là A. 1  3i . B. 1  3i . C. 1  3i . D. 1  3i . Hướng dẫn giải Số phức có phần thực bằng 1 và phần ảo bằng 3 là z  1  3i . Chọn B. Ví dụ 3: Cho số phức z  3  2i . Tổng phần thực và phần ảo của số phức z bằng A. 5 . B. 1 . C. 5 . D. 1 . Hướng dẫn giải Số phức z  3  2i có phần thực bằng 3 và phần ảo bằng 2 . Vậy tổng phần thực và phần ảo của số phức z bằng 1 . Chọn D. Bài toán 2. Tìm số phức liên hợp, môđun của số phức, điều kiện để hai số phức bằng nhau Phương pháp giải  Số phức liên hợp của số phức z  a  bi kí Ví dụ: Số phức z  3  7i có: hiệu z là z  a  bi . +) Số phức liên hợp z  3  7i ;  Môđun của số phức z  a  bi , kí hiệu là +) Môđun z  32  (7) 2  58 . a  a2  b2 .  Hai số phức z1  a1  b1i và z2  a2  b2i bằng Chú ý: Tránh nhầm lẫn đổi dấu ở phần thực là z   3  7i a1  a2 nhau khi và chỉ khi  . b1  b2 TOANMATH.com Trang 5 Ví dụ mẫu Ví dụ 1: Số phức liên hợp của số phức z  1  3i là A. 1  3i . B. 1  3i . C. 1  3i . D. 1  3i . Hướng dẫn giải Số phức liên hợp của số phức z  1  3i là z  1  3i . Chọn D. Ví dụ 2: Cho số phức z  3  4i . Phần thực và phần ảo của số phức z là A. Phần thực là 4 và phần ảo là 3i . B. Phần thực 3 là và phần ảo là 4 . C. Phần thực là 4 và phần ảo là 3 . D. Phần thực là 3 và phần ảo là 4i . Hướng dẫn giải Số phức z  3  4i , suy ra số phức z  z  3  4i có phần thực là 3 và phần ảo là 4 Chọn B. Ví dụ 3: Môđun của số phức z  3  4i là A. 7 . B. 5 . C. 3 . D. 7. Hướng dẫn giải Ta có z  3  4i  z  32  42  5 . Chọn B. Ví dụ 4: Cho số phức z  12  5i . Môđun của số phức z bằng A. 13 . B. 119 . C. 17 . D. 7 . Hướng dẫn giải Ta có: z  z  (12)2  52  169  13 . Chọn A. Ví dụ 5: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy , cho điểm M  3; 4  là điểm biểu diễn của số phức z . Môđun số phức z bằng A. 1 . B. 25 . C. 7. D. 5 . Hướng dẫn giải Cách 1: Ta có: Điểm M  3; 4  là điểm biểu diễn của số phức z , nên z  3  4i . Suy ra, z   3 2  42  5 . Cách 2: Ta có z  OM   3  2  42  5 Chọn D. TOANMATH.com Trang 6 Ví dụ 6: Trong hình vẽ bên, điểm P biểu diễn số phức z1 , điểm Q biểu diễn số phức z2 . Mệnh đề nào dưới đây đúng? A. z1  z2 . B. z1  z2  5 . C. z1  z2  5 . D. z1   z2 . Hướng dẫn giải Ta có z1  1  2i, z2  2  i  z  (1) 2  22  5  1   z1  z2  5  z2  22  12  5 Chọn C. Ví dụ 7: Tìm các số thực x và y thỏa mãn điều kiện  2 x  1   3 y  2  i   x  2    y  4  i x  1 A.  .  y  3  x  1 B.  . y  3  x  1 C.  .  y  3 x  1 D.  . y  3 Hướng dẫn giải Ta có 2 x  1  x  2 x  1 .  3 y  2  y  4 y  3  2 x  1   3 y  2  i   x  2    y  4  i   Chọn D. Ví dụ 8: Biết rằng có duy nhất một cặp số thực  x; y  thỏa mãn  x  y    x  y  i  5  3i . Giá trị của S  x  2 y là A. S  5 . B. S  4 . C. S  6 . D. S  3 . Hướng dẫn giải x  y  5 x  4 Ta có  x  y    x  y  i  5  3i    x  y  3 y 1 Vậy S  x  2 y  6 . Chọn C. Ví dụ 9: Có tất cả bao nhiêu cặp số thực  x; y  để hai số phức z1  9 y 2  4  10 xi 5 , x2  8 y 2  20i11 là hai số phức liên hợp của nhau? A. 1 . B. 2. C. 3 . D. 4 . Nhận xét: i 4 k  1; i 4 k 1  i; Hướng dẫn giải i 4 k  2  1; Ta có i 4 k 3  i. z1  z2  9 y 2  4  10 xi 5  8 y 2  20i11  9 y 2  4  10 xi  8 y 2  20i Với mọi k  . TOANMATH.com Trang 7 Do đó: 9 y 2  4  8 y 2  x  2   .  y  2 10 x  20 i 5  i; i11  i. Vậy có hai cặp số thỏa mãn:  2; 2  ;  2; 2  . Chọn B. Bài tập tự luyện dạng 1 Bài tập cơ bản Câu 1: Cho số phức z  1  2i . Phần ảo của số phức z là? A. 2 . B. 2 . C. 1 . D. 1 . Câu 2: Đâu là giá trị của hai số thực x và y thỏa mãn  3x  2 yi    3  i   4 x  3i với i là đơn vị ảo? A. x  3; y  1 . 2 B. x  ; y  1 . 3 C. x  3; y  3 . D. x  3; y  1 . Câu 3: Cho số phức z  10  2i . Phần thực và phần ảo của số phức z là A. Phần thực bằng 10 và phần ảo bằng 2i . B. Phần thực bằng 10 và phần ảo bằng 2 . C. Phần thực bằng 10 và phần ảo bằng 2 . D. Phần thực bằng 10 và phần ảo bằng 2i . Câu 4: Số phức liên hợp của số phức z  1  2i là A. z  1  2i . B. z  2  i . C. z  1  2i . D. z  1  2i . Câu 5: Cho số phức z  1  2 6i . Phần thực và phần ảo của số phức z là? A. Phần thực bằng 1 và phần ảo bằng 2 6 . B. Phần thực bằng 1 và phần ảo bằng 2 6i . C. Phần thực bằng 1 và phần ảo bằng 2 6 . D. Phần thực bằng 1 và phần ảo bằng 2 6i . Câu 6: Môđun của số phức z   4  3i  .i bằng A. 7. B. 5 . C. 3 . D. 4 . Bài tập nâng cao Câu 7: Số thực x và y thỏa mãn x 2   2xy  4 y  i  4x  y 2  29  0 với i là đơn vị ảo là x  5 A.  . y  0  x  5 B.  . y  0 x  2 C.  .  y  5  x  0 D.  .  y   29 Dạng 2: Tìm điểm biểu diễn hình học của số phức Phương pháp giải Trong mặt phẳng tọa độ Oxy , số phức z  a  bi Ví dụ: có điểm biểu diễn là M  a; b  . Chú ý:  Ta có: OM  z .  Nếu z1 , z2 có các điểm biểu diễn lần lượt là TOANMATH.com Điểm M  2; 4  trên hình vẽ là điểm biểu diễn số Trang 8 M 1 , M 2 thì M 1M 2  z1  z2 . phức z  2  4i . Khi đó OM  z  2 5 . Ví dụ mẫu Ví dụ 1: Trong mặt phẳng Oxy, điểm nào sau đây biểu diễn số phức z  2  i ? A. M  2;0  . B. N  2;1 . C. P  2; 1 . D. Q 1; 2  . Hướng dẫn giải Điểm biểu diễn số phức z  2  i là N  2;1 . Chọn B. Ví dụ 2: Điểm nào trong hình vẽ dưới đây là điểm biểu diễn số phức z  1  2i ? A. N. B. P. C. M. D. Q. Chú ý: Tránh nhầm lẫn phần thực và phần ảo trên hệ trục tọa độ, Hướng dẫn giải dẫn đến chọn nhầm Điểm biểu diễn cho số phức z  1  2i là Q  1; 2  . đáp án C. Chọn D. Ví dụ 3: Cho z  1  2i . Điểm nào trong hình vẽ bên là điểm biểu diễn số phức z ? A. N . B. M . C. P. D. Q. Hướng dẫn giải Chú ý: Tránh nhầm lẫn phần thực và phần ảo trên hệ trục tọa độ, dẫn đến chọn nhầm Ta có z  1  2i nên điểm biểu diễn số phức z là đáp án B. Q  1; 2  Chọn D. Ví dụ 4: Cho hai điểm M , N trong mặt phẳng phức như hình bên. Gọi P là điểm sao cho OMPN là hình bình hành. Điểm P biểu thị cho số phức nào trong các số phức sau? A. z  4  3i . B. z  4  3i . C. z  2  i . D. z  2  i . Hướng dẫn giải   Cách 1: Giả sử P  x; y  . Ta có: MP   x  1; y  2  ; ON   3;1 .    x 1  3 x  4 Tứ giác OMPN là hình bình hành khi MP  ON    . y  2 1 y  3 TOANMATH.com Trang 9 Suy ra, P  4;3 là điểm biểu diễn số phức z  4  3i.  3 Cách 2: Ta có: M 1; 2  , N  3;1  I  2;  là trung điểm của đoạn thẳng MN .  2 Tứ giác OMPN là hình bình hành nên I là trung điểm OP . Suy ra P  4;3 , là điểm biểu diễn số phức z  4  3i . Chọn B. Ví dụ 5: Các điểm A, B, C , D ở hình vẽ bên là các điểm biểu điểm biểu diễn cho các số phức z1 , z2 , z3 , z4 . Hỏi trong số đó có bao nhiêu số phức có môđun bằng 5? A. 1. B. 2. C. 3. D. 4. Hướng dẫn giải Ta có OA  OB  OC  OD  5 . Vậy, có bốn số phức có môđun bằng 5. Chọn D. Ví dụ 6: Gọi A, B, C lần lượt là các điểm biểu diễn của các số phức z1  2, z2  4i, z3  2  4i trong mặt phẳng tọa độ Oxy . Diện tích tam giác ABC bằng A. 8. B. 2. C. 6. D. 4. Hướng dẫn giải     Ta có A  2;0  , B  0; 4  , C  2; 4  suy ra AC   0; 4  ; BC   2;0   AC.BC  0. Do đó tam giác ABC là tam giác vuông tại C. 1 1 Suy ra S ABC  CA.CB  .4.2  4. 2 2 Chọn D. Ví dụ 7: Tập hợp điểm biểu diễn các số phức z có phần ảo bằng 2 là A. Đường thẳng có phương trình x  2 . Nhận xét: B. Đường thẳng có phương trình x  2 . ax  by  c  a, b, c    C. Đường thẳng có phương trình y  2 . D. Đường thẳng có phương trình y  2 . Hướng dẫn giải Đặt z  x  yi  x, y    . Số phức z có phần ảo bằng 2 khi y  2. là phương trình của đường thẳng trong mặt phẳng tọa độ  Oxy  . Vậy tập hợp điểm biểu diễn các số phức z có phần ảo bằng 2 là đường TOANMATH.com Trang 10 thẳng y  2. Chọn C. Bài tập tự luyện dạng 2 Bài tập cơ bản Câu 1: Trên mặt phẳng tọa độ, các điểm A, B, C theo thứ tự biểu diễn các số phức 2  3i, 3  i,1  2i. Trọng tâm G của tam giác ABC biểu diễn số phức z . Số phức z là A. z  1  i. B. z  2  2i. C. z  2  2i. D. z  1  i. Câu 2: Gọi M , N lần lượt là điểm biểu diễn hình học các số phức z  2  i và w  4  5i. Tọa độ trung điểm I của đoạn thẳng MN là A. I  2;3 . B. I  4;6  . C. I  3; 2  . D. I  6; 4  . Câu 3: Cho số phức z  2  i . Trong hình bên điểm biểu diễn số phức z là A. M . B. Q. C. P. D. N . Câu 4: Số phức z  a  bi  a, b    có điểm biểu diễn như hình vẽ bên. Giá trị của a, b là A. a  4, b  3. B. a  3, b  4. C. a  3, b  4. D. a  4, b  3. Câu 5: Gọi M và M  lần lượt là các điểm biểu diễn cho các số phức z và z . Tìm mệnh đề đúng trong các mệnh đề dưới đây. A. M và M  đối xứng nhau qua trục hoành. B. M và M  đối xứng nhau qua trục tung. C. M và M  đối xứng nhau qua gốc tọa độ. D. Ba điểm O, M và M  thẳng hàng. Câu 6: Trong hình vẽ dưới đây, điểm nào trong các điểm A, B, C , D biểu diễn số phức có môđun bằng 2 2 ? A. Điểm A. B. Điểm B. C. Điểm C . D. Điểm D. Bài tập nâng cao TOANMATH.com Trang 11 Câu 7: Tập hợp điểm biểu diễn các số phức z có phần thực bằng 3 là A. Đường thẳng có phương trình x  3. B. Đường thẳng có phương trình x  3. C. Đường thẳng có phương trình y  3. D. Đường thẳng có phương trình y  3. Câu 8: Biết rằng ba điểm A, B, C lần lượt là các điểm biểu diễn hình học của số phức z1  1  2i, z2  3  i; z3  2  2i. Tìm tọa độ đỉnh thứ tư của hình bình hành ABCD. A. D  6; 5  . B. D  6; 3 . C. D  4; 3 . D. D  4; 5  . Câu 9: Cho các số phức z1  3  2i, z2  1  4i và z3  1  i có biểu diễn hình học trong mặt phẳng tọa độ Oxy lần lượt là các điểm A, B, C . Diện tích tam giác ABC bằng A. 2 17. TOANMATH.com B. 12. C. 4 13. D. 9. Trang 12
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

Bài viết tương tự

Scroll to Top